بله جي جي

بله جی جی

در اطراف روستای بیشه دراز مخصوصا در کوهستان ها و دشت های مجاور درختان و گیاهانی وجود دارد که در زمان های گذشته مردم از آنها استفاده های دارویی می کردند و در درمان بیماری های مختلف آن را به کار می بردند. در این بخش سعی داریم این گیاهان را به طور مفصل با ذکر خواص آنها برای شما معرفی کنیم. این گیاه درختچه ای است با نام محلی بله جی جی که به خار گونی معروف است.

 

 

درختچه «خار گونی» و ثمر آن گُوزَه

خار گونی با نام علمی Asbragalus gummifer از خانواده ی Leguminosae (خانواده ی نخود) است. گیاهی است چند ساله، بوته مانند و دارای ساقه ی چوبی با برگ هایی مرکب از برگچه های متعدد که این برگ ها اکثرا فرد می باشند. گونه های مختلف گون که کتیرا از آن ها تولید می شود دارای گل هایی به رنگ های صورتی، قرمز، آبی، بنفش، زرد و یا سفید هستند. گل ها به صورت مجتمع، خوشه یا سنبله مانند بوده و گاهی در محور ساقه قرار دارند.

در صورتی که پایین ساقه و یا در یقه ی ساقه خراش(طبیعی و یا مصنوعی) ایجاد شود ماده ی صمغ مانندی ترشح می شود که در اثر هوا خشک شده و به صورت های مختلف: قطره ای، مفتولی، پهن و خرمنی با رنگ های زرد تا قهوه ای و یا بی رنگ در می آید که به نام ” کتیرا ” و یا در زبان محلی ” گُوزَه “مشهور است.

در نقاط مختلف ایران گونه های زیادی از گون وجود دارد که از بعضی آن ها کتیرا به دست می آید.

مهم ترین گونه های مولد کتیرا شامل: Asbragalus adscendens است که در نواحی کوهستانی جنوب غربی ایران، خوزستان و لرستان می روید؛ هم چنین گونه ی brachycalyx Asbragalus  را می توان نام برد که در نواحی کردستان وجود دارد؛ گونه های brachycalyx Asbragalus ، asbragalus microcephalus ، Asbragalus kurdicus، Asbragalus virus  و Asbragalus gymnocladus از دیگر گونه های گون مولد کتیرا در ایران هستند.

کتیرا به اشکال مفتولی، قطره ای، خرمنی، مسطح و بی شکل به رنگی های زرد، قهوه ای و یا بی رنگ (تا حدی شفاف) وجود دارد. کتیرا در آب، نامحلول بوده ولی متورم می شود و به صورت ژله ی سفتی در می آید.

تاریخچه کتیرا از زمان دیوکسورید و تئوفراست مورد شناسایی و مصرف بوده است. در قرون وسطی از کشور ایتالیا صادر می شده است. ریشه ی گون یکی از قدیمی ترین گیاهان دارویی و رسمی چین است که در فارماکوپه چین ذکر شده است.

ریشه به عنوان مقوی و درمان افراد دارای قند و نفریت مصرف می شود. از کتیرا در فرآورده های سرماخوردگی به عنوان نرم کننده و ضدسرفه استفاده می شود

در طب چینی ریشه ی گون یکی از اجزای اصلی در درمان برای بازگرداندن قدرت ایمنی بدن می باشد. درباره گون مقالات زیادی به زبان چینی وجود دارد.

 منبع جغرافیایی

مهم ترین تامین کنندگان کتیرا در جهان در درجه ی اول ایران و سپس ترکیه و سوریه است. بهترین نمونه ی کتیرا مربوط به ایران است که از قدیم به نام Persian bragacanth معروف بوده است. گرچه جمع آوری آن بعد از ریختن برگ ها می باشد و در نواحی مختلف متفاوت است ولی نمونه تیپیک آن(اصلی) در استان فارس صورت می گیرد.

 ترکیبات مهم

حاوی ۲۰ تا ۳۰ درصد از ماده ی قابل حل در آب به نام تراگاکانتین(Tragacanthin) و حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد ماده ای غیر محلول در آب به نام باسورین(Bassorin) است.

تراگاکانتین وقتی در آب حل می شود، کلوئید غلیظی ایجاد می کند. بیشترین غلظت را در ۲۴ ساعت بعد از حل کردن در دمای معمولی و یا ۸ ساعت در دمای بالاتر ایجاد می کند. این میزان غلظت نیز به مقدار به کار برده شده ی کتیرا و یا نوع آن ارتباط دارد. محلول به دست آمده در پ هاش های مختلف و دماهای متفاوت بسیار با ثبات است. باسورین که جسمی نامحلول است باعث سفتی ژل ایجاد شده توسط تراگاکانتین می شود.

اثرات مهم

* از کتیرا در فرآورده های سرماخوردگی به عنوان نرم کننده و ضدسرفه استفاده می شود.

* استفاده ی دیگر آن در کنترل اسهال است؛ چون می تواند مقدار زیادی آب را جذب کند و از خروج آن از بدن جلوگیری کند. * هم چنین برای افزایش وزن مدفوع و کنترل حداقل زمان توقف مواد در سیستم روده ای – معده ای مورد استفاده قرار می گیرد.

* گزارش هایی مبنی بر جلوگیری از رشد سلول های سرطانی در داخل و خارج از بدن توسط کتیرا، به چاپ رسیده است. * استفاده ی دیگر از آن به علت خاصیت چسبندگی کتیرا در محصولات چسب دندان می باشد.* کتیرا به عنوان یک ماده ی مطمئن، در آمریکا در محصولات غذایی مصرف می شود. هم چنین به عنوان پر کننده قرص ها، امولسیون ها و سوسپانسیون ها در سطح صنعتی دارای استفاده ی فراوانی است. تاکنون گزارشی از عوارض جانبی کتیرا به چاپ نرسیده است.

 نکات قابل توجه

۱- هر چه کتیرا ( گُوزَه )شفاف و بی رنگ تر باشد، دارای کیفیت بهتر و قیمتی گران تر است.

۲- از انواع کیفیت های مختلف کتیرا که به اشکال و رنگ های مختلف وجود دارند نوع ورقه ای بی رنگ یا سفید، بهترین، مرغوب ترین و گران ترین محصولات کتیرا است.

با توجه به این که ژل تهیه شده از کتیرا و آب ممکن است پس از مدتی خراب شود، بهتر است اولا آن را دور از گرما نگه داشت و ثانیاً تازه تهیه نمود.

۳- هر چه مقدار آب بیش تری به کتیرا اضافه شود، محلول به دست آمده دارای غلظت کم تری خواهد شد.

۴- بعضی از افراد محلول حاصل از کتیرا و آب(امولسیون به دست آمده) را برای حالت دادن موها و تقویت آن به کار می برند. اثر تقویت کنندگی موها توسط کتیرا از نظر علمی به اثبات نرسیده است؛ ولی حالت دهنده ی خوبی می باشد.۵- کتیرا نوعی ماده ی صمغی است که در تجارت، به نام های Tragacanth یا Gum bragacanth مشهور است.

 

 

 

 

 

میثم بیگ زاده

دیدگاه‌ها  

 
#15 دهخدا 1393-02-21 16:47
یادش بخیر از گرسنگی بله جی جی میخوردیم
 
 
#14 محمدکریم 1393-02-19 18:27
سلام برادر . لطفآ برای نگارش مطالب از فونت درشت تری استفاده نمایید .
 
 
#13 اميرحسين 1393-02-16 12:31
سلام . خيلي عالي ومفيد بود.
 
 
#12 درود 1393-02-13 21:33
سلام بر مهندس میثم عزیز
میتونی درباره "باکه" هم تحقیق کنی ببینم اصلا چی هست و جز دهلران در کجاها هست و چه استفاده ای داره؟
 
 
#11 هپلوک 1393-02-12 22:24
کار خوبی است که گیاهان محلی را بهتر بشناسیم
بنده شخصا سپاسگزارم.
 
 
#10 منصف 1393-02-11 17:29
سلام. میثم عزیز دستت درد نکنه.
ما موندیم این همه لج و لج بازی سر چیه؟
شخصی بعد سالها اومده تحقیق کرده و اسم بله جی جی رو که انصافا هیچ یک از مردمان بیشه دراز اون رو نمی دونستن پیدا کرده و فرستاده. حالا شما بجنگید که استراگالوس هست یا نه.
مهم اینه که اسم این گیاه خار گونی است و این خصوصیات رو دارد که زحمت پیدا کردن این اسم رو میثم عزیز کشیده. و واقعا باید اقرار کرد هیچکدوم نمیدونستیم که خار گونی است.

انصافا این محمدحسین خوب این مردمان رو میشناسه. همیشه دنبال مسئله سازی و . . . هستند.
 
 
#9 علی 1393-02-11 16:13
سلام میثم جان ، مطالبت عالی و مفید بود موفق و پایدار باشی.
 
 
#8 آلامتو 1393-02-10 22:33
جالب بودماکه بنفش سفیددیدیم ازین به بعدبریم توتجارت بله جی جی ...
 
 
#7 میثم 1393-02-10 21:49
احسان جان سلام. در درختچه بودن این گیاه شکی نیست. اما گونه استراگالوس گونه و جنس های محتلفی رو داره.
استراگالوس اسم گونه است و باید جنس اون مشخص بشه.
 
 
#6 پرستوی مهاجر 1393-02-10 19:57
میثم جان کارتان بسیار عالی است دست مریزاد حفظ آداب و سنن یعنی همین، لطفا” در خصوص بوته قند شکروک و سایر گیاهان محلی با نام علمی آنها مطلب بنویسید.
 
 
#5 محمدحسین 1393-02-10 19:37
مهندس میثم عزیز دست مریزاد . بسیار به خواننده اطلاعات مفید و با ارزش میدهد .با خواندن این مطلب انسان به این می اندیشد که ایکاش قدر داشته های خود را بدانیم و لازم نیست برای غوغاسالاری و اسم در کردن با تبلیغات و سواستفاده از رانت , از طبیعت بخت برگشته مایه گذاشته و با دروغهای شاخدار قیطریه را به آتش بکشیم ...یاعلی مددی
 
 
#4 احسان 1393-02-10 18:20
خدمت کارشناس عزیز سلام . اما بد نیست فرق بین درختچه و بوته را از نظر کارشناسی بدونید. از همین اینترنت سرچ کن جهت اطلاع. اگه نه اینجا براتون مینویسم

درختچه : تنه چوبي ، تنه منشعب ، ارتفاع حداكثر 3 متر ، عمدتاً دولپه اي

بوته : تنه علفي ، تنه منشعب ، ارتفاع حداكثر 5/1 متر ، عمدتاً تك لپه.

هر گیاهی که تنه چوبی دارد ولو ارتفاعش کوتاه باشد درختچه نام دارد.

بوته تنه چوبی ندارد. اما ما در زبان عامیانه هر گیاه کوتاه قد را بوته مینامیم.

شناسایی این گیاه کار ارزنده ایی بود. خسته نباشید
 
 
#3 کارشناس 1393-02-09 23:13
نبی جان سلام
اسم علمی این گیاه آستراگالوس است و نه آسبراگالوس
و ضمنا بوته ای است نه درختچه.
 
 
#2 Guest 1393-02-09 21:34
احسنت بر میثم جان عزیز ، عالی بود موفق باشی
 
 
#1 روگه 1393-02-09 19:54
درود بر شما.
آخرش اسم این گیاه رو یاد گرفتیم.
واقعا اطلاعات علمی و دست اولی بود. ای کاش همه دوستانی که مطالب ارسال میکنند چیزی رو به بقیه یاد بدن. من به شخصه اعتراف میکنم که قبلا هیچ اطلاعاتی نسبت این گیاه نداشتم و به این گیاه به عنوان یک علف هر و گیاه بیخود نگاه میکردم و گاهی از بوته خشک این گیاه برای روشن کردن آتیش استفاده میکردم. که عدم آشنایی ما نسبت به گیاهان دارویی مهمی چون بله جی جی و از بین بردن این گیاهان باعث شد که پوشش گیاهی منطقه ما از بین برود.
ممنون از اطلاعاتتون. منتظر کارهای بعدی شما هستیم
 

نوشتن دیدگاه

آمار بازدیدکنندگان


کاربران امروز20
کاربران دیروز51
بازدید کل503470

سیستم آمار بازدیدکنندگان

ابزار هدایت به بالای صفحه

.